Δημόσιες υπηρεσίες, συγκοινωνίες, εργολάβοι και οργανισμοί κοινής ωφέλειας. Ποιος ελέγχει πραγματικά αυτούς που έχουν αναλάβει να εξυπηρετούν τον πολίτη;
Υπάρχει ένα διαχρονικό πρόβλημα στην Ελλάδα που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Δεν αφορά μόνο την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά κυρίως την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχου που υποτίθεται ότι διασφαλίζουν την ορθή λειτουργία τους.
Το πρόβλημα δεν είναι απαραίτητα η απουσία νόμων, κανονισμών ή συμβάσεων. Είναι η απόσταση που συχνά υπάρχει ανάμεσα σε αυτά που προβλέπονται στα χαρτιά και σε αυτά που τελικά βιώνει ο πολίτης.
Και αυτή η απόσταση πρέπει επιτέλους να κλείσει.
ΟΑΣΘ, ΟΣΕΘ και ΚΤΕΛ: Ποιος ελέγχει την ποιότητα της συγκοινωνίας;
Ας ξεκινήσουμε από ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της Θεσσαλονίκης.
Το συγκοινωνιακό έργο της πόλης εκτελείται από τον ΟΑΣΘ και την ΚΤΕΛ Θεσσαλονίκης, ενώ ο ΟΣΕΘ έχει σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την εποπτεία του συγκοινωνιακού έργου.
Οι συμβάσεις προβλέπουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις, ενώ η εκτέλεση ενός δημόσιου έργου τέτοιας οικονομικής αξίας προϋποθέτει αυστηρή παρακολούθηση.
Ωστόσο, ο επιβάτης συχνά έρχεται αντιμέτωπος με προβλήματα που δημιουργούν εύλογα ερωτήματα:
Λεωφορεία με ανεπαρκή καθαριότητα και εμφανή σημάδια παραμέλησης.
Προβλήματα συντήρησης σε αναρτήσεις, αμορτισέρ, σούστες, πόρτες και λοιπό εξοπλισμό.
Μηχανήματα έκδοσης ή επικύρωσης εισιτηρίων που δεν λειτουργούν.
Καθυστερήσεις δρομολογίων χωρίς επαρκή ενημέρωση.
Ηλεκτρονικές πινακίδες και συστήματα τηλεματικής που δεν παρέχουν πάντοτε αξιόπιστη πληροφόρηση.
Περιστατικά μη εξυπηρέτησης επιβατών σε στάσεις.
Δεν αμφισβητούμε την προσπάθεια των οδηγών ούτε τις δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται πολλοί από αυτούς.
Αλλά ο πολίτης δεν μπορεί να γίνεται αποδέκτης μιας μόνιμης δικαιολογίας ότι οι συνθήκες εργασίας είναι δύσκολες ή ότι οι αμοιβές δεν είναι ικανοποιητικές.
Η ποιότητα της υπηρεσίας αποτελεί υποχρέωση του φορέα που την παρέχει.
Και εδώ γεννιέται το ερώτημα: Πόσοι πραγματικοί έλεγχοι πραγματοποιούνται; Πόσες παραβάσεις καταγράφονται; Ποιες κυρώσεις επιβάλλονται όταν δεν τηρούνται οι συμβατικές υποχρεώσεις;
Ο ΟΣΕΘ, ως αρμόδιος εποπτικός οργανισμός, οφείλει να ενημερώνει με διαφάνεια για το πώς ασκεί αυτή την ευθύνη.
Οι δρόμοι μας δεν είναι εργοτάξια χωρίς κανόνες!
Ένα δεύτερο, εξίσου σοβαρό πρόβλημα συναντάμε καθημερινά στους δρόμους και στα πεζοδρόμια των ελληνικών πόλεων.
Εταιρείες ύδρευσης, όπως η ΕΥΑΘ, εταιρείες φυσικού αερίου, όπως η ΔΕΠΑ, εταιρείες κινητής τηλεφωνίας και τηλεπικοινωνιών, πάροχοι οπτικών ινών, η ΔΕΗ και άλλοι οργανισμοί πραγματοποιούν συνεχώς παρεμβάσεις στο δημόσιο οδικό δίκτυο.
Οι εργασίες αυτές είναι απαραίτητες για τη συντήρηση και την αναβάθμιση των υποδομών μας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δικαιούνται να αφήνουν πίσω τους δρόμους σε χειρότερη κατάσταση από αυτήν που τους παρέλαβαν.
Τι συναντάμε συχνά;
Λακκούβες που δημιουργούνται από εκσκαφές και παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πρόχειρες ασφαλτοστρώσεις με ανωμαλίες και υψομετρικές διαφορές.
Μπαλώματα που μετατρέπονται σε εξογκώματα και επικίνδυνες καρούμπαλες.
Εκτεθειμένα καλώδια οπτικών ινών και σωληνώσεις.
Πεζοδρόμια που δεν αποκαθίστανται σωστά μετά τις εργασίες.
Διαφορετικά συνεργεία που επεμβαίνουν στο ίδιο σημείο χωρίς συντονισμό.
Εκσκαφές που επαναλαμβάνονται στον ίδιο δρόμο, επειδή δεν υπάρχει κοινός προγραμματισμός των οργανισμών.
Το αποτέλεσμα είναι να επιβαρύνονται οι οδηγοί, οι πεζοί, οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπηρία και γενικότερα όλοι όσοι χρησιμοποιούν το δημόσιο οδικό δίκτυο.
Μια λακκούβα δεν είναι απλώς μια αισθητική ατέλεια. Μπορεί να προκαλέσει ζημιά σε ένα αυτοκίνητο, να οδηγήσει σε πτώση ενός δικυκλιστή ή να δημιουργήσει σοβαρό κίνδυνο για έναν πεζό.
Και το ερώτημα είναι απλό: Ποιος παρακολουθεί την αποκατάσταση των δρόμων μετά από κάθε επέμβαση;
Δήμαρχοι: Πού βρίσκονται οι ελεγκτικές υπηρεσίες;
Εδώ φτάνουμε στην ουσία του προβλήματος και στην πολιτική ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Οι δήμοι δεν είναι απλοί θεατές των εργασιών που πραγματοποιούνται στους δρόμους τους.
Έχουν τεχνικές υπηρεσίες, έχουν αρμοδιότητες εποπτείας, έχουν κανονισμούς και διαθέτουν τη δυνατότητα να ελέγχουν τις εργασίες που εκτελούν τρίτοι στους κοινόχρηστους χώρους.
Ενδεικτικά, ο Δήμος Θεσσαλονίκης διαθέτει Διεύθυνση Έργων Αναπλάσεων και Συντηρήσεων Δημοσίου Χώρου, με αρμοδιότητες τακτικών ελέγχων και εποπτείας των έργων των οργανισμών κοινής ωφέλειας.
Επομένως, δεν μπορούμε να δεχτούμε ότι η εικόνα των δρόμων αποτελεί ένα αναπόφευκτο αποτέλεσμα της καθημερινής λειτουργίας των οργανισμών.
Ο δήμαρχος οφείλει να απαιτεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες να κάνουν τη δουλειά τους.
Και εδώ θέτουμε μια συγκεκριμένη πρόταση:
Σε κάθε επέμβαση που πραγματοποιείται σε δρόμο ή πεζοδρόμιο να ορίζεται υπεύθυνος επόπτης της αρμόδιας δημοτικής τεχνικής υπηρεσίας.
Ο επόπτης να έχει την ευθύνη:
Να ελέγχει την έναρξη των εργασιών και την τήρηση των όρων της άδειας.
Να παρακολουθεί την πορεία των εργασιών, ανάλογα με τη διάρκεια και την επικινδυνότητά τους.
Να καταγράφει τυχόν κακοτεχνίες ή αποκλίσεις από τις τεχνικές προδιαγραφές.
Να ελέγχει την τελική αποκατάσταση του οδοστρώματος ή του πεζοδρομίου.
Να εισηγείται την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων όταν διαπιστώνονται παραβάσεις.
Δεν ζητάμε να υπάρχει ένας δημοτικός υπάλληλος δίπλα σε κάθε εργάτη καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Ζητάμε οργανωμένη εποπτεία κάθε έργου, με υπεύθυνο, καταγραφή και υποχρεωτικό τελικό έλεγχο.
Δεν είναι δυνατόν ένας εργολάβος να ολοκληρώνει μια εργασία, να αποχωρεί και να αφήνει πίσω του κακοτεχνίες, χωρίς να υπάρχει κανείς που να ελέγχει την ποιότητα της αποκατάστασης.
Οι δήμαρχοι πρέπει να απαιτούν από τις υπηρεσίες τους να εφαρμόζουν τους κανονισμούς και να μην επιτρέπουν σε κανέναν ανάδοχο ή οργανισμό να θεωρεί ότι βρίσκεται στο απυρόβλητο.
Η ανοχή στις επαναλαμβανόμενες κακοτεχνίες δεν είναι διοικητική ευελιξία. Είναι αποτυχία εποπτείας.
Η νομοθεσία υπάρχει. Η εφαρμογή της είναι το ζητούμενο.
Ο Ν. 4412/2016 προβλέπει διαδικασίες παρακολούθησης των δημοσίων συμβάσεων και ελέγχου της συμμόρφωσης των αναδόχων.
Παράλληλα, το θεσμικό πλαίσιο για τις τομές και τις εκσκαφές προβλέπει αδειοδότηση από την αρμόδια υπηρεσία συντήρησης της οδού και συγκεκριμένες τεχνικές απαιτήσεις για την αποκατάσταση.
Άρα, δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό.
Χρειάζεται να ενεργοποιήσουμε τους μηχανισμούς που ήδη διαθέτουμε.
Τι πρέπει να αλλάξει;
Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί συγκεκριμένες παρεμβάσεις:
1. Συστηματικοί και αιφνιδιαστικοί έλεγχοι.
Οι δημόσιοι οργανισμοί πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς τακτικών επιθεωρήσεων, με καταγραφή αποτελεσμάτων και παραβάσεων.
2. Υπεύθυνος επόπτης σε κάθε έργο.
Κάθε επέμβαση στο οδικό δίκτυο να έχει ονομαστικά υπεύθυνο δημοτικό επόπτη, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις ελέγχου.
3. Υποχρεωτική ποιοτική παραλαβή.
Η αποκατάσταση μιας τομής να μην θεωρείται ολοκληρωμένη επειδή απλώς έκλεισε η εκσκαφή. Πρέπει να ελέγχεται η ποιότητα και η ασφάλεια του αποτελέσματος.
4. Πραγματικές κυρώσεις.
Όταν διαπιστώνονται παραβάσεις, να ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες συμβατικές ρήτρες, τα πρόστιμα και οι λοιπές νόμιμες κυρώσεις.
5. Συντονισμός των οργανισμών κοινής ωφέλειας.
Οι δήμοι πρέπει να οργανώσουν κοινό προγραμματισμό των εργασιών, ώστε να αποφεύγονται οι επαναλαμβανόμενες εκσκαφές και οι άσκοπες παρεμβάσεις στους ίδιους δρόμους.
6. Δημόσια λογοδοσία.
Κάθε τρίμηνο να δημοσιοποιούνται στοιχεία για τις επιθεωρήσεις, τις παραβάσεις, τις εκκρεμότητες και τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν.
Δεν ζητάμε εξυπηρετήσεις. Ζητάμε σεβασμό!
Το ζήτημα δεν είναι να αναζητούμε παντού υπαίτιους ούτε να δημιουργούμε εντυπώσεις περί διαπλοκής χωρίς αποδείξεις.
Το ζήτημα είναι να οικοδομήσουμε μια διαφορετική διοικητική κουλτούρα.
Μια κουλτούρα όπου ο εργολάβος γνωρίζει ότι θα ελεγχθεί, ο δημόσιος οργανισμός ότι θα λογοδοτήσει, ο δήμαρχος ότι θα αξιολογηθεί και ο πολίτης ότι έχει δικαίωμα να απαιτήσει ποιοτικές υπηρεσίες.
Οι δήμαρχοι δεν μπορούν να κρύβονται πίσω από τις αρμοδιότητες άλλων οργανισμών όταν η ποιότητα και η ασφάλεια του δημόσιου χώρου στην περιοχή τους υποβαθμίζεται.
Οφείλουν να κινητοποιούν τις υπηρεσίες τους, να απαιτούν ελέγχους, να διεκδικούν την εφαρμογή των συμβάσεων και να ενημερώνουν δημόσια τους κατοίκους για τα αποτελέσματα.
Και αν οι υπάρχοντες μηχανισμοί δεν επαρκούν, οφείλουν να τους ενισχύσουν.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους κανονισμούς. Χρειάζεται αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, διοικήσεις με αποφασιστικότητα και αιρετούς που δεν φοβούνται να απαιτήσουν την εφαρμογή των κανόνων.
Οι δημόσιοι πόροι είναι χρήματα των πολιτών. Οι δημόσιοι χώροι ανήκουν στους πολίτες. Οι δημόσιες υπηρεσίες υπάρχουν για να εξυπηρετούν τους πολίτες.
Και οι πολίτες δεν ζητούν προνόμια.
Ζητούν το αυτονόητο: ποιότητα, συνέπεια, ασφάλεια και σεβασμό.
GreenThess – Η φωνή του πολίτη για μια καλύτερη πόλη και μια καλύτερη Ελλάδα.
ΚΡΙΘΑΡΙΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)


